Stadiongebod x Gedichtendag 2012

Het is de laatste donderdag van januari. Typisch zo’n dag voor Gedichtendag en net als vorig jaar doet Stadiongebod een dichterlijke duit in het zakje. Het afgelopen jaar zijn er weer de nodige stadionodes voorbijgekomen. Zo blikt Henk Spaan terug op een ver verleden in het Olympisch Stadion waar even niet werd gevoetbald maar aan wielrennen werd gedaan: het zij hem vergeven. Daan de Ligt weet dat succes makkelijk na te maken is als je een printerfabrikant weet te strikken als stadionsponsor en Lenze L. Bouwers schreef de volgende Oosterenk-ode.

Follow @stadiongebod

Stadiongedicht: Het Olympisch Stadion

Als je een gedicht over een stadion als het Olympisch schrijft, kan het ook wel eens keer niet over het voetbal gaan. Het zij Henk Spaan vergeven:

Het Olympisch Stadion

Een grijze zondag in vak B
De geur van opa’s winterjas
DWS moest tegen MVV
Zacht sneeuwde het sigarenas

Een zomerdag, het was nog vroeg
We kochten kersen aan een kraam
Ik en mijn vader, het was genoeg
Er reden renners in de baan.

In het gras stond Rudi Altig
Op zijn hoofd en
Straks kwam Tiemen Groen
Mijn vader had het zelf beloofd
En Maspes met zijn kattensprong
En Timoner en Noppie Koch

De zon scheen, ik was negen jaar
Zo jong
En zo geestdriftig nog.

De avond viel
De laatste stralen van de zon
Streelden het oude stadion.

 

“Een echt voetbalstadion”

Het Kasteel gaat op zaterdag 7 mei Suriprofessioneel. Na een jaar van bezinning komen de Suriprofs voor alweer de 14e keer binnen de lijnen voor het goede doel. Het elftal dat volledig bestaat uit spelers met Surinaamse roots, neemt het dan op tegen Heracles.

Waar de Suriprofs eerder al in Utrecht (Nieuw Galgenwaard, eenmalig in 1997) en Amsterdam (Olympisch Stadion, de overige twaalf keer) speelden, is nu voor Rotterdam gekozen. Stanley Menzo, voorzitter van de Stichting Suriprofs, legt uit waarom.

“Het is meer een verandering van stadion dan van stad. Amsterdam was voor ons altijd prima. Het probleem zat meer in de organisatie die een wedstrijd in het Olympisch Stadion met zich meebrengt. Dat is nu eenmaal geen typisch voetbalstadion en als zodanig niet helemaal geschikt voor het type evenement dat wij organiseren. Het Kasteel van Sparta is dat veel meer. Een echt voetbalstadion.”

Een fietspad voor Piet Graniet

Opnieuw wordt de redder van het Olympische Stadion geëerd. Na een bokaal en een gouden ring wordt er nu ook een fietspad vernoemd naar de in 2009 overleden Piet Kranenberg.

Kranenberg, voormalig topbestuurder van onder meer Heineken en Amstel, startte in de jaren ’80 een lobby toen Amsterdam de sloop van het Olympische Stadion aankondigde. Samen met stadiondirecteur Bram Roffel en stadioncommissaris Otto Mulder zorgde hij ervoor dat het stadion in 1992 de monumentale status verwierf.

De gemeentelijke sloopplannen waren daarmee echter nog niet van tafel. Amsterdam wilde nog altijd woningen op de plaats van Olympisch. Onvermoeibaar en onverwoestbaar wrong Piet Graniet die het gezicht van de lobby werd, zich opnieuw een weg door de Amsterdamse bureaucratie en wist de overheid uiteindelijk te overtuigen. Het stadion moest gered.

Aldus geschiedde.

In 1996 werd definitief besloten het stadion te behouden. Een jaar later klonk het startschot voor de restauratie. De extra ring op het stadion werd afgebroken en ook de wielerbaan verdween. In 2000 verrichtten Prins Willem-Alexander en IOC-voorzitter Samaranch de heropening van het uit 1928 stammende stadion.

Hoewel Kranenberg de plannen van de gemeente dwarsboomde, toonde de laatste zich sportief door de stadionredder postuum en op gepaste wijze te eren. Kranenberg -ondanks het feit dat hij als bestuurder beschikte over een auto-met-chauffeur- verplaatste zich het liefst per fiets. Dat ging soms zo ver dat zijn chauffeur alleen zijn koffer rondreed en Kranenberg op de fiets volgde.

En zo kwam het dat op 28 januari 2011 het fietspad achter het Olympisch Stadion officieel werd geopend als Piet Kranenberg-pad.

Het Stadion haalde de zestien niet

Niet zo lang geleden schreef ik over de levensduur van stadions. Dat de huidige voetbaltempels steeds sneller worden ingeruild voor moderne(re) onderkomens. Maar als je de nationale stadiongeschiedenis nader bekijkt, staat de beperkte houdbaarheid van het Polman-stadion niet op zich. Zo bleek het allereerste stadion zo’n honderd jaar geleden ook niet gebouwd voor de eeuwigheid.

Noem het exemplarisch; het allereerste stadion in Nederland, dat heel toepasselijk Het Stadion heet, is net vijftien jaar oud als het in 1929 wordt afgebroken.Het bouwwerk dat symbool staat voor ontluikende sportcultuur, biedt plaats aan 30.000 toeschouwers en moet een keur aan sporten accommoderen, waaronder voetbalvereniging Blauw-Wit.

Ironisch genoeg blijkt het ontbreken van een sintel- en wielerbaan het einde van Het Stadion in te leiden. Door het gemis voldoet het stadion niet meer en wordt het uiteindelijk als wisselgeld gebruikt bij de bouw van het Olympische Stadion. Op de plaats van het stadion komen woningen (de geschiedenis is een aaneenschakeling van herhalingen). Het Stadion wacht de sloopkogel die er een jaar na de Spelen ook daadwerkelijk doorheen wordt gejaagd.

Ons eerste stadion, ooit gebouwd voor de eeuwigheid, werd niet ouder dan vijftien.

Fietspad voor stadionredder

Voor een voorbeeld van historisch verantwoord handelen gaan we dit keer naar Amsterdam. Daar hebben de bestuurders van het stadsdeel Zuid onlangs besloten dat het nieuwe fietspad achter het Olympisch Stadion wordt vernoemd naar een van haar redders: Piet Kranenberg.

De oud-topman van onder meer Amstel was het gezicht van de lobby die in de jaren ’80 werd gestart om het Olympisch Stadion te beschermen tegen sloopplannen. Mede door zijn inzet kwam het Olympisch (van 1928) op de Monumentenlijst en werd het in de jaren ’90 gerenoveerd.

Wanneer het Piet Kranenbergpad officieel wordt geopend, is nog niet bekend. Feit is dat de verering postuum is; de stadionredder overleed in 2008 op 91-jarige leeftijd.

De tegenwoordige tijd gaat te snel

Waardig dragen ze de littekens van de tijd; getekend door betonrot, corrosie, sloop en verbouwingen trotseren ze de jaren, terwijl de herinneringen zich gestaag aaneenrijgen. Helaas worden deze stadions niet alleen ouder; ze worden ook schaarser.

Het hoeft geen Bramall Lane te zijn en ook niet persé het Olympisch of een Antwerpse Bosuil, maar een stadion heeft een verleden, een traditie nodig. De levensverwachting van een stadion daalt echter (flink). Waar ze  vroeger werden gebouwd voor -wat later nog wel eens bleek- de eeuwigheid, lijkt er nu steeds een houdbaarheidsdatum op te zitten. De ArenA of de Grolsch Veste worden nooit honderd en ook de nieuwe Kuip wordt niet oud. Daarvoor gaat de tegenwoordige tijd helaas te snel. Steeds vaker en sneller moet het groter, beter en nieuwer. En nieuw betekent te vaak nog het lot van de sloopkogel voor oud waarvan zelfs de kleinste  herinnering herontwikkeld wordt; moet wijken voor woonwijken.

Een actueel –en misschien ook wel extreem, maar een niet minder treffend voorbeeld,  is Heracles. De Heraclieden verlaten in 1999 het oude complex aan de Bornestraat voor een nieuw onderkomen. Begrijpelijk gezien de staat van het stadion en de ambities van de Almeloërs, onbegrijpelijk is dat binnen tien jaar  al weer wordt gesproken over een nieuw onderkomen op weer een nieuwe plek. Daarmee ga je voorbij aan de betekenis (geschiedenis, identiteit, cultuur -ik kom er in een later artikel op terug) van een stadion voor een club en de supporters.

Heracles zal niet op zichzelf staan. De vernieuwingsgolf van de voorbije twintig jaar rolt nog even door, terwijl een nieuwe al onderweg is. Soms kan het niet anders, en moeten heden en verleden wijken voor de toekomst maar steeds vaker vieren opportunisme en ambities losgezongen van realiteit en identiteit, hoogtij.

Maar zoals het wel vaker gaat met alles dat altijd maar groter, beter en nieuwer moet zijn;  je raakt er steeds sneller op uitgekeken.