Tag Archives: Rotterdam-West

Een dame en een stadion op leeftijd

“Mijnheer de Voorzitter van Sparta, Dames en Heren, Het is mij een voorrecht heden mede te werken tot een plechtigheid, welke de kroon zet op een grooten arbeid en welker beteekenis over de grenzen Uwer vereniging en ook over de grenzen onzer Gemeente heen gaat. Niet alleen Sparta, heel de burgerij mag op dit Stadion trots zijn en waardering koesteren voor hen, die door hun arbeid, door hun toewijding, door hun stoffelijke steun dit tot stand brachten”.

Aldus sprak de Rotterdamse burgemeester Zimmerman bij de opening van Het Kasteel. Op 15 oktober 1916 werd Sparta de eerste voetbalclub met een eigen stadion. En wat voor een stadion! Het Kasteel, gemodelleerd naar het 13e eeuwse Slot van Spangen, spreekt nog altijd tot de verbeelding en inspireerde Stadiongebod eerder dit jaar al tot dit drieluik.

Als Het Kasteel over vijf jaar gebouwd blijkt voor de eeuwigheid, zal de oude dame van het Nederlandse voetbal er nog altijd wonen.  Al is de vraag of dit voor altijd zo zal blijven.

Net als in de jaren ’90 gaan er weer stemmen op om elders in Rotterdam een nieuw stadion te bouwen. De uitbreidingsmogelijkheden op Spangen zouden beperkt zijn en een langer verblijf op die plek zou de club belemmeren uit te groeien tot een stabiele eredivisieclub.  Het is te hopen dat het bij wat wilde plannen blijft, want een Kasteel zonder Sparta zou eeuwig zonde zijn.


De oude dame en haar Kasteel: De vroege jaren

Met dank aan Sportgeschiedenis.nl

Het Slot van Spangen in de 13e eeuw (bron: Sportgeschiedenis.nl)

De oude dame van Nederlandse profvoetbal verjaart op 1 april voor de 123e keer. Een uitgelezen moment in een aantal afleveringen meer aandacht te besteden aan Sparta en met name het stadion van deze club; het onvolprezen Kasteel. In het eerste deel de vroege jaren waarin Sparta van een klein terrein in West naar een ‘Kasteel’ trekt.

Op paaszondag 1888 richten acht tieners de Rotterdamsche Cricket & Football Club Sparta op. Hoewel de eerste maanden vooral aandacht is voor cricket, wordt er vanaf juli van dat jaar ook echt gevoetbald. Op 13 april 1889 krijgen de Spartanen de beschikking over een eigen terrein, het Heuvelveld in Het Park ter hoogte van de ingang van de Maastunnel. Het complex heeft nog niet veel om het lijf, maar het voldoet voor het moment. Een serieuzer complex wacht een aantal jaar later.

Nadat Sparta nog even aan de Oude Binnenweg heeft gespeeld, trekt het naar Crooswijk waar het in 1894 aan het Schuttersveld gaat spelen. Daar wordt een clubgebouw neergezet en zowaar een kleine tribune gebouwd al heeft dat nog niet veel om het lijf. Het hoogtepunt voor het complex komt in 1905. Sparta weet de bond te overtuigen dat het Schuttersveld de ideale plek is om de eerste interland op eigen bodem te spelen. Aldus geschiedde: op 14 mei treedt het Nederlandsch elftal –met de Spartanen De Korver en Boomsma in de gelederen- aan tegen België. Zo’n 30.000 toeschouwers zien Oranje met 4-0 winnen van onze Zuiderburen. Een jaar later dient de volgende verhuizing zich aan.

Sparta is toe aan een nieuwe stap en zet die een stuk verderop in Crooswijk. Het clubgebouw en de tribune verhuizen mee naar het complex aan de Prinsenlaan. In deze jaren begint Sparta pas echt aan de weg te timmeren en wordt de club vijf keer (1909, 1911, 1912, 1913 en 1915) landskampioen. Waar Sparta naar de Prinsenlaan trok om succesvoller te zijn, is het hetzelfde succes dat de club nu dwingt tot een laatste verhuizing.

De gemeente is bereid mee te werken en wijst in 1915 de polder Spangen aan als locatie voor het nieuwe onderkomen. De ambitievolle club heeft grootse plannen en wil er een echt stadion laten bouwen. De voorzitter van Sparta, M.J. Overeynder, schakelt voor het ontwerp zijn broer W.F. in die samen met J.H. de Roos een architectenbureau bestiert. Zij komen met het ontwerp voor een stadion waarvan het clubgebouw is gebaseerd op het Slot van Spangen (zie foto) dat in de omgeving van het stadion heeft gestaan.

Het Slot is in de 14e eeuw gebouwd door Philips Uitternesse die de opstallen en het land bij Overschie in 1307 erft. Hij laat er een slot met vijf torens bouwen: het Slot van Spangen. Het bouwwerk krijgt in de eeuwen erop flink wat te verduren. Nadat het in 1359 zwaar beschadigd raakt tijdens de Hoekse en Kabeljauwse Twisten wordt het in 1384 weer opgebouwde slot in 1488 vernield door jonker Frans van Brederode. Weer een kleine eeuw later (1572) zijn het de Watergeuzen die huis houden waarna de Spanjaarden het definitief ongeschikt maken als verdedigingswerk. Het Slot verwordt tot een ruïne en wordt uiteindelijk in 1890 gesloopt. Op de plaats waar het eens zo machtige slot stond, ligt nu het bedrijventerrein –what’s in a name?- Spaanse Polder.

De gemeente gaat akkoord met het voorstel en Sparta kan aan de slag om haar grootse plannen te realiseren. Hoewel het geld voor de financiering grotendeels binnen een dag is geregeld, moeten er echter wel concessies worden gedaan aan het ontwerp. Door de Eerste Wereldoorlog is een schaarste aan bouwmaterialen ontstaan en in plaats van stenen torens worden twee ingangen uiteindelijk van hout. Het maakt het bouwwerk er niet minder imposant op als het in 1916 wordt opgeleverd.

Dit is het eerste deel in de geschiedenis van De Dame en haar Kasteel. Meer weten? Lees dan ook deel twee en drie.


Er zijn stadions en er is Het Kasteel

De oude dame van het Nederlandsche voetbal verjaart op 1 april voor de 123e keer. En daarom besteedt Stadiongebod de komende weken aandacht aan de thuishaven van Sparta, want er zijn stadions en er is Het Kasteel.

Een onneembare vesting is het allang niet meer. De tijden waarin Sparta nog om de prijzen speelde, ligt ver achter ons. Toch is het verleden op Spangen nooit ver weg en biedt het genoeg stof tot schrijven (en dichten).


Een kasteel in West

Een van de meest opmerkelijke stadions in Nederland is ongetwijfeld Het Kasteel, thuisbasis van het stokoude Sparta (van 1888). Het gebouw met de twee markante torens uit 1916, werd gelukkig gespaard bij de laatste renovatie. Daarmee werd voorkomen dat ook dit stadion door verbouwing haar identiteit verloor aan moderniteit. Sterker, het stadion in Rotterdam-West draagt thansch de naam waarmee het naam en faam verwierf en dat Spartaan en beroepsrotterdammer Jules Deelder eerder al inspireerde tot het volgende lofdicht:

SPARTAANS GEDICHT

Vroeger of later
ga je dood
Dat staat als een paal
boven water
Zo oud als Sparta
word je nooit


En als je gaat
is het je tijd geweest
Dat is een ding
dat zeker is

Zo niet
ofter een hemel is
maar àlster een is
dan zal je zien
dat de Hemelpoort — o!
brok in ons keel —
verdacht veel weg heeft
van het Kasteel

(uit Lijf- en andere gedichten)


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 653 other followers